W dzisiejszym wpisie przedstawiam 6 pomysłów na obrzeża piaskownicy. Można je również zastosować w przypadku budowy podniesionej rabaty wypełnionej ziemią.
📝Jak pisałam poprzednio – temat piaskownicy pojawia się czasami na egzaminach AK, choć nie do końca jestem przekonana do proponowanych tam rozwiązań dotyczących dna. Wrócę do tego za chwilę.
Zobacz również:
Ilustrowany słownik
Na początek – podstawowe pojęcia związane z budową piaskownicy.
Obrzeża
Jeśli zdecydowaliśmy się na samodzielną budowę piaskownicę, a nie zakup gotowców mamy sporo możliwości. Należy jednak pamiętać, że wybór obrzeża wpływa na głębokość piaskownicy, a tym samym na zabawę. Najłatwiej postawić drewnianą skrzynię o wysokości 20-30 cm, ale dzieci szybko dokopią się do dna.
Zacznijmy od najbardziej klasycznych obrzeży (tych znanych z egzaminów📝), czyli od betonowego murka i palisady.
Beton wylewany na miejscu
Aby zrobić obrzeża betonowe możemy użyć prefabrykatów, czyli gotowych elementów wyprodukowanych w fabryce i przewiezionych na miejsce. Jest to zdecydowanie łatwiejsze niż wylewanie betonu na miejscu (wrócimy do tego we wpisie o betonie). Jeśli jednak zdecydujemy się na drugą opcję musimy najpierw zrobić szalunek oraz zbrojenie. Nieprzypadkowo na rysunku poniżej widzisz symbol żelbetu. W przypadku większych piaskownic konieczne będzie zastosowanie dylatacji, aby uniknąć pęknięć betonu wynikających z pracy materiału pod wpływem zmian temperatury. Obrzeża betonowe powinny być posadowione na stabilnej podbudowie – najczęściej jest to warstwa zagęszczonego kruszywa (np. piasku). Zapobiega to osiadaniu i przechylaniu się elementów. Krawędzie piaskownicy muszą być zaokrąglone lub sfazowane, a ścianki wygładzone. Brzeg piaskownicy można wykorzystać do zrobienia stolika na babki i/lub siedziska.
Palisada betonowa lub drewniana
Obrzeże można wykonać z palisady betonowej (elementy prefabrykowane) lub drewnianej. W drugim przypadku należy użyć drewna o wysokiej odporności – dębu, modrzewia lub robinii akacjowej. Najważniejsze jest dobranie odpowiedniej wysokości palisady. W gruncie należy umieścić 1/3-1/2 wysokości palisady. Należy wziąć pod uwagę, że piasek w piaskownicy jest ciągle przekopywany i przenoszony z miejsca na miejsce, więc palisada musi wytrzymać napór ziemi wokół, nawet gdy piaskownica zostanie opróżniona. Palisada betonowa powinna być posadowiona na podsypce piaskowej.
Deski
Niskie obrzeże można wykonać z desek z odpornego drewna, np. modrzewiowego lub dębowego. Dwie lub trzy deski łączymy z kantówką, którą wbijamy w ziemię co 50 cm. Podobnie jak w przypadku palisady, 1/3-1/2 wysokości kantówki powinna być umieszczona w gruncie. Zwróć uwagę, że w tym przypadku cały piasek znajduje się na poziomie gruntu, co oznacza, że wykop robimy tylko pod warstwę drenażową (jeśli jest konieczna).
Kłody
W naszych projektach często stosowaliśmy obrzeża z kłód. Jeśli kłoda jest duża i ciężka wystarczy ją umieścić na brzegu piaskownicy. W przypadku mniejszych kłód warto zabezpieczyć je dodatkowym prętem z przyspawanymi płaskownikami. To zapobiegnie przetoczeniu się kłody pod naporem piasku lub przy przypadkowym kopnięciu.
Kantówki
Podobnie jak w przypadku desek i kłód, piaskownicę z kantówek możemy położyć na ziemi, bez konieczności wkopywania jej. Co oczywiście wpływa na głębokość warstwy piasku. Kantówki powinny być skręcone ze sobą na całej długości, nie tylko w narożnikach.
Wał ziemny
Na koniec chciałabym Ci zaproponować najbardziej naturalne rozwiązanie, czyli wał ziemny. Oczywiście wymaga ono dużo większej powierzchni niż w przypadku prostej, drewnianej piaskownicy, ale pozwala na większą swobodę, jeśli chodzi o kształt. Minusem jest to, że trudno taką piaskownicę przykryć. Należy też zadbać o to, żeby geowłóknina była dobrze zabezpieczona w gruncie. Wał powinien być zagęszczony i regularnie sprawdzany, ewentualnie uzupełniany. Największym plusem jest możliwość zrobienia w ten sposób naprawdę głębokiej piaskownicy.
🌱 Najbardziej ekologicznym rozwiązaniem będzie wykorzystanie ziemi znajdującej się na miejscu lub kłód pozyskanych lokalnie. Na drugim miejscu – obrzeża drewniane, z kantówek lub desek (najlepiej również pozyskanych lokalnie). Betonowe obrzeża, szczególnie z nowego, lanego betonu, powinny być stosowane tylko w uzasadnionych przypadkach.
Dno
Dno piaskownicy powinno umożliwiać odpływ wody opadowej. Najczęściej stosuje się warstwę drenażową ze żwiru oraz geowłókninę oddzielającą ją od piasku. I takie rozwiązanie pokazałam na wszystkich rysunkach powyżej. Zwróć uwagę, że geowłóknina jest zawsze wywinięta i przymocowana do brzegu piaskownicy lub poprowadzona pod obrzeże, co zabiega wykopywaniu jej przez dzieci.
Oczywiście jeśli grunt rodzimy jest dobrze przepuszczalny można zrezygnować z warstwy drenażowej. Geowłókninę stosuje się, aby zapobiec przerastaniu chwastów oraz mieszaniu się warstw kruszywa, ale jeśli piaskownica jest wystarczająco głęboka również można z niej zrezygnować.
📝 W podręcznikach możecie spotkać się z dnem z betonowych płyt. Nie jest to najlepsze rozwiązanie, bo woda nie może swobodnie przesiąkać przez dno i może zbyt długo utrzymywać się w piaskownicy, co jest niewskazane ze względów higienicznych. Z tych samych powodów nie należy umieszczać w piaskownicy studzienki chłonnej.
Wykonanie piaskownicy
📝 Dla dopełnienia całości dodajmy jeszcze listę narzędzi i czynności niezbędnych do zbudowania piaskownicy z betonowym obrzeżem i drewnianym siedziskiem, jak na pierwszym rysunku.
Spis narzędzi
paliki / kołki, sznurek (lub inny sprzęt do wyznaczania miejsca pod piaskownicę)
taśma miernicza (lub inny sprzęt do pomiaru odległości)
szpadel / minikoparka (lub inny sprzęt do wykonania wykopów)
taczka / wiadro (lub inny sprzęt do transportowania materiałów)
łopata / szufla / piaskówka (lub inny sprzęt do ładowania kruszywa)
grabie (lub inne narzędzie do wyrównania)
ubijak / zagęszczarka (lub inny sprzęt do stabilizacji kruszywa)
betoniarka (lub inny sprzęt do przygotowania mieszanki betonowej)
poziomica (lub inny sprzęt pomiarowy)
młotek / wkrętarka (lub inny sprzęt do montażu szalunku i przymocowania drewnianego siedziska)
szczotka (lub inne narzędzie do uporządkowania terenu)
Spis czynności
Wyznaczenie miejsca na piaskownicę
Wykonanie wykopu pod piaskownicę
Wsypanie do wykopu warstwy podsypki z piasku, zagęszczenie jej
Wykonanie / montaż szalunku (z uwzględnieniem przerw dylatacyjnych)
Umieszczenie wewnątrz szalunku zbrojenia
Przygotowanie / wykonanie mieszanki betonowej i umieszczenie jej w szalunku
Pielęgnacja betonu*
Ułożenie warstwy żwiru, zagęszczenie jej
Ułożenie geowłókniny, wywinięcie i przymocowanie do obrzeży
Wsypanie piasku
Montaż desek na podkładkach dystansowych
Uporządkowanie miejsca pracy
Dołożyłabym jeszcze do tego wykończenie elementów betonowych, np. zeszlifowanie ostrych krawędzi i zbyt chropowatych ścianek. Najlepiej przed wysypaniem warstwy żwiru.
* O pielęgnacji betonu pisałam w lekcji o betonie.
Plakat i przekroje do przerysowania
Rysunki pokazane w tej lekcji pochodzą z zeszytu ćwiczeń Mała architektura. Przekroje. Znajdziesz w nim wszystkie najważniejsze przekroje, rzuty i detale małej architektury, o których uczymy się w kwalifikacji OGR.04 (i na studiach). Zachęcam nie tylko do ich przeanalizowania, ale również do przerysowania, najlepiej w odpowiedniej skali (te np. 1:20) i z uwzględnieniem grubości linii. W ten sposób o wiele łatwiej będzie Ci je zapamiętać.
Przy zakupie zeszytu ćwiczeń otrzymasz również plakat w formacie A3 prezentujący najważniejsze nazwy omawianego elementu. Plakat dostępny jest również dla osób, które wykupiły dostęp do Narzędziownika ROBIĘ W ZIELENI.
